ტურიზმის სექტორში შემოსავლების ფორმირებაზე მოქმედი ფაქტორები: ეკონომეტრიული ანალიზი აზერბაიჯანის შემთხვევაზე დაყრდნობით

მირზაევა აიან იბრაჰიმი

ჟურნალი ნომერი 1 ∘ მირზაევა აიან იბრაჰიმი ∘
ტურიზმის სექტორში შემოსავლების ფორმირებაზე მოქმედი ფაქტორები: ეკონომეტრიული ანალიზი აზერბაიჯანის შემთხვევაზე დაყრდნობით

DOI: 10.52340/ekonomisti.2026.01.22

გაფართოებული რეზიუმე

სტატია იკვლევს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტურიზმის სექტორში ინვესტიციების გავლენას შემომავალი ტურიზმის დინამიკაზე და ინდუსტრიის ეკონომიკურ მაჩვენებლებზე. კვლევის მთავარი მიზანია რაოდენობრივად განსაზღვროს, თუ რამდენად მოქმედებს ინფრასტრუქტურაში, მარკეტინგსა და ტურიზმის პოპულარიზაციაში კაპიტალური ინვესტიციები ტურისტების ჩამოსვლასა და საწარმოს შემოსავლებზე. ანალიზი იყენებს თანამედროვე ეკონომეტრიულ მეთოდებს, მათ შორის რეგრესიულ მოდელებს დროის ფიქტიური ცვლადებით, რაც საშუალებას იძლევა გავითვალისწინოთ ისეთი არაჩვეულებრივი ფაქტორები, როგორიცაა COVID-19 პანდემია. შედეგები მიუთითებს, რომ ინვესტიციების ზრდა პირდაპირ ასტიმულირებს ტურისტული ნაკადების და ინდუსტრიის შემოსავლების ზრდას, ხოლო პანდემიით გამოწვეულმა კრიზისულმა პერიოდმა გამოიწვია TMG/UDM ინდიკატორის 34%-იანი კლება, რაც აჩვენებს სექტორების მაღალ მგრძნობელობას გარე შოკების მიმართ. კვლევა ადასტურებს, რომ სტრატეგიული კაპიტალური ინვესტიციები წარმოადგენს ინდუსტრიის კონკურენტუნარიანობის გაზრდის მთავარ ინსტრუმენტს საერთაშორისო ასპარეზზე. დასკვნებს პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს სამთავრობო ორგანოებისთვის საინვესტიციო და მარკეტინგული პოლიტიკის დაგეგმვისას, ასევე კერძო ინვესტორებისთვის, რომლებიც აფასებენ თავიანთი ინვესტიციების ეფექტურობას. კვლევა წარმოადგენს ანალიტიკურ საფუძველს ტურიზმის სექტორში ეკონომიკური ინდიკატორების პროგნოზირებისთვის, რაც ხელს უწყობს მდგრად განვითარებას და აზერბაიჯანში ტურიზმის ზრდის გრძელვადიანი სტრატეგიების ფორმირებას.

საკვანძო სიტყვები: ტურიზმის შემოსავლები, ეკონომეტრიული მოდელირება, ტურიზმის ეკონომიკური გავლენა, ტურიზმი და მდგრადი განვითარება, რეგიონული ეკონომიკური განვითარება, ტურიზმის ინფრასტრუქტურა, ეკონომიკური ზრდა.

ე კ ო ნ ო მ ი ს ტ ი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტის რეცენზირებადი, ბეჭდურ-ელექტრონული, საერთაშორისო სამეცნიერო-ანალიტიკური ჟურნალი

DOI: 10.52340/EKONOMISTI DOI: 10.36172/EKONOMISTI E ISSN 2346-8432 Print ISSN 1987-6890	ჟურნალი ნომერი 1 ∘ მირზაევა აიან იბრაჰიმი ∘ ტურიზმის სექტორში შემოსავლების ფორმირებაზე მოქმედი ფაქტორები: ეკონომეტრიული ანალიზი აზერბაიჯანის შემთხვევაზე დაყრდნობით DOI: 10.52340/ekonomisti.2026.01.22 გაფართოებული რეზიუმე სტატია იკვლევს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტურიზმის სექტორში ინვესტიციების გავლენას შემომავალი ტურიზმის დინამიკაზე და ინდუსტრიის ეკონომიკურ მაჩვენებლებზე. კვლევის მთავარი მიზანია რაოდენობრივად განსაზღვროს, თუ რამდენად მოქმედებს ინფრასტრუქტურაში, მარკეტინგსა და ტურიზმის პოპულარიზაციაში კაპიტალური ინვესტიციები ტურისტების ჩამოსვლასა და საწარმოს შემოსავლებზე. ანალიზი იყენებს თანამედროვე ეკონომეტრიულ მეთოდებს, მათ შორის რეგრესიულ მოდელებს დროის ფიქტიური ცვლადებით, რაც საშუალებას იძლევა გავითვალისწინოთ ისეთი არაჩვეულებრივი ფაქტორები, როგორიცაა COVID-19 პანდემია. შედეგები მიუთითებს, რომ ინვესტიციების ზრდა პირდაპირ ასტიმულირებს ტურისტული ნაკადების და ინდუსტრიის შემოსავლების ზრდას, ხოლო პანდემიით გამოწვეულმა კრიზისულმა პერიოდმა გამოიწვია TMG/UDM ინდიკატორის 34%-იანი კლება, რაც აჩვენებს სექტორების მაღალ მგრძნობელობას გარე შოკების მიმართ. კვლევა ადასტურებს, რომ სტრატეგიული კაპიტალური ინვესტიციები წარმოადგენს ინდუსტრიის კონკურენტუნარიანობის გაზრდის მთავარ ინსტრუმენტს საერთაშორისო ასპარეზზე. დასკვნებს პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს სამთავრობო ორგანოებისთვის საინვესტიციო და მარკეტინგული პოლიტიკის დაგეგმვისას, ასევე კერძო ინვესტორებისთვის, რომლებიც აფასებენ თავიანთი ინვესტიციების ეფექტურობას. კვლევა წარმოადგენს ანალიტიკურ საფუძველს ტურიზმის სექტორში ეკონომიკური ინდიკატორების პროგნოზირებისთვის, რაც ხელს უწყობს მდგრად განვითარებას და აზერბაიჯანში ტურიზმის ზრდის გრძელვადიანი სტრატეგიების ფორმირებას. საკვანძო სიტყვები: ტურიზმის შემოსავლები, ეკონომეტრიული მოდელირება, ტურიზმის ეკონომიკური გავლენა, ტურიზმი და მდგრადი განვითარება, რეგიონული ეკონომიკური განვითარება, ტურიზმის ინფრასტრუქტურა, ეკონომიკური ზრდა.